Een wollen plaid ruikt naar schaap omdat er resten wolvet in de vezel zitten, ook wel lanoline genoemd. Dat is normaal en hoort bij wol. Je ruikt het vooral bij een nieuwe plaid meteen na het uitpakken, en altijd als de wol vochtig is. In de frisse lucht wordt de geur zwakker, en na een tijdje merken de meeste mensen hem in het dagelijks gebruik nauwelijks nog op.
Wat helpt: hang de plaid een paar uur buiten, in de schaduw en bij droog weer, en herhaal dat zo nodig op een paar dagen. Berg hem daarna droog en luchtig op. Ruikt de plaid juist muf, dan is hij te lang vochtig of afgesloten geweest. Dan heeft hij grondig luchten nodig en, als dat niet genoeg is, chemisch reinigen. Parfum, geurspray en wasverzachter maskeren de geur alleen en kunnen de wol beschadigen.
Waar de schapengeur vandaan komt
Schapen maken in hun huid een wasachtig vet aan: wolvet, of lanoline. Het legt zich om de vezels en beschermt de vacht tegen nattigheid en vuil. Pas geschoren ruwe wol bevat er veel van en ruikt daar ook flink naar.
Voordat wol wordt gesponnen, wordt hij gewassen. Daarbij gaat het grootste deel van het wolvet eruit, maar niet alles. Een klein restje blijft in de vezel achter, en daarmee een lichte eigen geur. Daarom ruikt wol naar wol, of het nu om een trui, sokken of een plaid gaat. Ook merinowol is schapenwol en kan zo ruiken, net als een kasjmier-merino plaid van 90% merinowol en 10% kasjmier.
Bij een nieuwe plaid valt de geur vaak sterker op. Na het maken, het transport en de opslag heeft hij een tijd verpakt gezeten, en de eigen geur kon zich in de verpakking ophopen. Bij het uitpakken komt die je dan ineens tegemoet. Een paar uur in de buitenlucht maakt hier meestal al een duidelijk verschil.
Waarom vocht de geur versterkt
Wol neemt vocht uit de lucht op zonder nat aan te voelen. Wordt hij vochtig, dan geven de vezels hun geurstoffen makkelijker af. Daarom ruikt een wollen plaid op vochtige dagen, na een avond op het terras of na het wassen duidelijk meer naar schaap dan anders. Zodra hij weer droog is, neemt de geur af.
Belangrijk is het verschil tussen twee geuren:
- Naar schaap: dat is de eigen geur van de wol. Hij wordt sterker door vocht en vervliegt in de buitenlucht.
- Muf of bedompt: de plaid is te lang vochtig geweest, bijvoorbeeld omdat hij na het wassen te langzaam droogde, vochtig is opgevouwen of lang in de kelder of in een plastic zak lag. Deze geur verdwijnt niet vanzelf. Hij heeft lucht en droogte nodig.
| Hoe de plaid ruikt | Waar het meestal aan ligt | Wat helpt |
|---|---|---|
| licht naar schaap, vooral als hij nieuw is | resten wolvet, lang verpakt | een paar uur luchten, zo nodig herhalen |
| sterker naar schaap bij vochtig weer | vocht in de vezel | laten drogen, droog opbergen |
| naar rook, eten of huisdieren | geuren uit de omgeving | uitschudden, luchten, borstelen |
| muf, bedompt | te lang vochtig of afgesloten | een paar dagen luchten; blijft de geur, laten reinigen |
| naar schaap na het wassen | natte wol | helemaal laten drogen |
| muf na het wassen | te langzaam gedroogd | plat en luchtig uitspreiden, omdraaien, helemaal laten drogen |
Luchten: zo raak je de geur kwijt
Luchten is bij wol de belangrijkste verzorging, en tegen de schapengeur ook de meest doeltreffende. Onze plaids van zuivere scheerwol (100% Nieuw-Zeelandse wol), onze merino plaids van 80% wol (merino) en 20% nylon en onze kasjmier-merino plaids van 90% wol (merino) en 10% kasjmier hebben sowieso het symbool ‘niet wassen’. Voor deze plaids is luchten de bedoelde verzorging. Zo pak je het aan:
- Uitschudden. Schud de plaid buiten flink uit. Stof en losse vezels gaan dan meteen mee.
- Ophangen. Leg hem over een waslijn of een droogrek, zodat de lucht er van twee kanten bij kan. Een droge dag met wat wind is ideaal.
- Schaduw kiezen. Direct zonlicht kan kleuren laten verbleken, regen en mist maken de wol vochtig en de geur weer sterker. Een overdekt balkon of een schaduwrijk plekje in de tuin is een goede plek.
- De tijd nemen. Een paar uur is meestal genoeg. Bij een nieuwe plaid of een hardnekkige geur herhaal je dat op twee, drie dagen.
- Borstelen. Ga tot slot met een zachte kledingborstel in de richting van de vezels over de plaid.
Zonder balkon of tuin kan het ook binnen: spreid de plaid uit over een droogrek voor het open raam, het liefst als er aan de andere kant van het huis ook een raam openstaat. Ook een droge, koude winterdag is geschikt om te luchten.
Droog opbergen, zodat er niets muf wordt
Een muffe geur ontstaat bijna altijd door vocht. Zo voorkom je het:
- Berg de plaid pas op als hij helemaal droog is, ook bij de franjes en op plekken waar de stof dubbel ligt.
- Gebruik een ademende katoenen zak in plaats van een plastic hoes waarin het vocht blijft hangen.
- Vermijd vochtige kelders, koude buitenmuren en onverwarmde zolders.
- Lucht plaids die lang in de kast hebben gelegen, voordat je ze weer gebruikt.
- Kijk af en toe naar opgeborgen wol: motten houden van ongeluchte wol in donkere, rustige hoeken.
Is de plaid al muf, lucht hem dan een paar droge dagen achter elkaar. Blijft de geur, of zie je schimmelvlekjes, breng de plaid dan naar de stomerij (in België de droogkuis). Op de labels van onze wollen plaids staat daarvoor een cirkel met de letter P. Of schimmelvlekjes er helemaal uit gaan, kan de stomerij je vertellen.
Wat je beter niet doet
- Parfum en geurspray: die maskeren de geur maar even. Op wol kunnen ze kringen achterlaten, en het vocht uit de spray maakt de wolgeur eerst zelfs sterker.
- Wasverzachter: op een plaid die niet gewassen mag worden, heeft die niets te zoeken, en wol heeft hem ook verder niet nodig.
- Huismiddeltjes zoals zuiveringszout of azijn: op een plaid die niet in het water mag, kun je ze niet meer uitspoelen.
- Wassen tegen het label in: een wasbeurt die het label niet toestaat, kan de plaid laten vervilten; wat je dan nog kunt doen, lees je in Wollen plaid vervilt. En zolang de wol nat is, ruikt hij zelfs sterker naar schaap.
- De droger om op te frissen: ook een kort programma brengt warmte en wrijving in de wol. Onze wollen plaids mogen volgens het label niet in de droger.
- Verwarming en felle zon: hitte en sterke zon schaden kleur en vezel meer dan ze tegen de geur helpen.
Als de plaid na het wassen ruikt
Dit deel geldt voor wollen plaids waarvan het label wassen toestaat; wat daar staat, is beslissend. Ruikt een pas gewassen wollen plaid duidelijk naar schaap, dan is dat normaal, want natte wol ruikt sterker. Zodra de plaid helemaal droog is, neemt de geur af.
Ruikt hij juist muf, dan heeft hij te lang over het drogen gedaan. Spreid hem plat en luchtig uit, draai hem af en toe om en laat hem drogen tot ook dikke plekken en franjes droog zijn. Een volgende keer helpt het om de natte plaid eerst in een grote handdoek op te rollen, zodat hij sneller droogt. Hoe je wasbare wol voorzichtig wast en droogt, lees je in Merinowol wassen.
Veelgestelde vragen
Gaat de schapengeur van een nieuwe wollen plaid weer weg?
Hij wordt duidelijk zwakker. Lucht de plaid op een paar dagen telkens een paar uur in de schaduw. Helemaal geurloos is wol nooit, maar in het dagelijks gebruik valt de eigen geur dan nauwelijks nog op.
Is een schapengeur een teken van slechte kwaliteit?
Nee. Hij komt van resten wolvet die na het wassen van de ruwe wol in de vezel achterblijven. Hoe sterk je hem ruikt, hangt onder meer af van vocht en van hoe de plaid opgeborgen is.
Waarom ruikt mijn wollen plaid muf?
Omdat hij te lang vochtig is geweest, bijvoorbeeld in de kelder, in plastic of na het wassen. Lucht hem een paar droge dagen. Blijft de geur, laat de plaid dan chemisch reinigen.
Mag een plaid met ‘niet wassen’ op het label naar de stomerij?
Ja, als het label chemisch reinigen toestaat. Dat zie je aan een cirkel met een letter; bij onze wollen plaids is dat een P.
